ENERGOPROJEKT HIDROINŽENJERING

Posmatrajući tržišta van granica bivše Jugoslavije, Republika Irak je uz Peru i Alžir, država u kojoj je Energoprojekt-Hidroinženjering tokom 7 decenija svog postojanja isprojektovao najviše vodoprivrednih i hidroenergetskih objekata od izuzetnog značaja za pojedine regione ove države. Osma decenija prošlog veka bila je najplodonosnija na polju saradnje Hidroinženjering-a i Iraka pa su tokom ovog perioda urađeni glavni i izvođački projekti nekoliko brana i hidroelektrana: Haditha na reci Eufrat, Hemreen na reci Diyala, Bekhme i Mandawa na Velikom Zabu kao i Badush 1 & 2 na Tigru. Učešće naše kompanije na izgradnji brane Mosul na Tigru u periodu od 1981. do 1986. može se smatrati najobimnijim i najzahtevnijim poduhvatom imajući u vidu značaj objekta, njegove gabarite i izazove sa kojima su se učesnici suočavali tokom izvođenja radova.

O kakvim objektima je reč govori podatak da je realizacija svih pomenutih objekata podrazumevala akumuliranje oko 50 milijardi m3 vode koja bi se između ostalog koristila za proizvodnju električne energije u postrojenjima ukupne instalisane snage 4.000 MW. Ako se zna da je zapremina najvećeg akumulacionog jezera na prostoru bivše Jugoslavije zapravo zapremina Bilećkog jezera koja iznosi 1,30 milijarde m3, jasno je da je Hidroinženjering bio uključen u projektovanje i nadzor na izgradnji objekata za formiranje 40 ovakvih jezera. Takođe ukupna instalisana snaga 7 iračkih hidroenergetskih postrojenja skoro duplo je veća od snage HE Đerdap 1.

Brane Hemreen, Haditha i Mosul izvedene su u prvoj polovini 80-ih godina. Usled veoma nepovoljnih društveno-političkih događaja krajem 80-ih i početkom 90-ih godina, dalja izgradnja brana Bekhme, Badush 1 i 2 je obustavljena, da da bi se tek krajem druge decenije 21. veka, stabilizacijom prilika u Iraku, stvorili uslovi za normalizaciju poslovanja.

Komunikacija menadžmenta Hidroinženjering-a sa iračkim kolegama se tokom kriznih godina održavala sporadično, ali nikada nije prekinuta, što je 2020. godine rezultovalo uspostavljanju saradnje za izradu aktuelizacije projektne dokumentacije za branu Makhool na reci Tigar. Pomenuta brana i istoimena akumulacija smešteni su u gubernijama Salahudeen i Kirkuk sa pregradnim profilom brane koji je lociran oko 10 km jugoistočno od ušća Malog Zaba u Tigar. Brana je kombinovanog tipa ukupne dužine u kruni 3.670 m pri čemu 435 m čini betonski deo dok je preostali deo nasut. Maksimalna građevinska visina objekta iznosi 69 m. Izgradnjom brane formiraće se višenamenska akumulacija ukupne zapremine 3,50 milijardi m3 čija će se voda jednim delom koristiti za proizvodnju električne energije u postrojenju ukupne instalisane snage 260 MW.

Pregradni profil pomenute brane je 1995. god. dislociran sa lokacije Fatha na uzvodnu lokaciju Makhool na kojoj su vršena geološka i geotehnička istraživanja koja su poslužila za izradu Idejnog projekta i Studije opravdanosti. Ova dokumentacija finalizovana je 2001. godine.

Ugovor između Ministarstva vodnih resursa Iraka i Energoprojekt-Hidroinženjering-a sa pertnerskom kompanijom Engineering Corporation Limited o izradi istražnih radova i projektne dokumentacije, kojom bi se aktuelizovala tehnička dokumentacija, potpisan je krajem prošle godine.

Ugovorom je definisano da se tokom prva 3 meseca Investitoru dostavi kritička analiza postojeće tehničke dokumentacije. Isti period potrebno je iskoristiti kako bi se uradio i Program dodatnih topografskih i geoloških istražnih radova koji bi poslužio za izvođenje istih

i implementaciju kroz narednu fazu izrade projekta. Uporedo sa izvođenjem terenskih radova na lokaciji brane i budućeg akumulacionog prostora, sprovodiće se i ispitivanja u hidrauličkoj laboratoriji na fizičkom modelu prelivnog dela brane. Predviđeno je da svi terenski radovi, njihova interpretacija i analize u hidrauličkoj laboratoriji traju ukupno 9 meseci.

Sukcesivnom dostavom rezultata istražnih radova i hidrauličkih ispitivanja ubrzaće se realizacija Planning Design-a u okviru kog je potrebno dati tehničko rešenje svih delova brane, hidromehaničke, mašinske i elektro opreme.

Veoma važna aktivnost ugovora je i studija zaštite arheoloških nalazišta u okviru koje je potrebno predložiti rešenja kojima bi se uticaj buduće akumulacije sveo na najmanju moguću meru. Po veličini i važnosti izdvaja se lokalitet sa ostacima grada Ashur-a, glavnog grada starog Asirskog carstva iz perioda 2000 god. pre nove ere koji je lociran na repu buduće akumulacije Makhool i koji predstavlja svetsku kullturnu baštinu.

Projektni tim koji radi na realizaciji projekta brane Makhool nada se da će Hidroinženjering nastaviti dobru projektantsku praksu u Iraku koju je stekao 80-ih godina prošlog veka i da će kvalitet pruženih konsultantskih usluga na ovom projektu otvori vrata kontinuiranoj poslovnoj saradnji sa iračkim Investitorima u godinama koje slede.