Studija vodosnabdevanja opštine Bar
BUDUĆNOST VODOSNABDEVANjA OPŠTINE BAR U CRNOJ GORI
Studija vodosnabdevanja opštine Bar, koju su radili Energoprojekt Hidroinženjering ad Beograd i E3 doo Podgorica, imala je za cilj da predstavi strateški okvir budućih modela sistema vodosnabdevanja na prostoru opštine Bar, sagledavajući postojeće stanje, kao i potencijale, prednosti i nedostatke predloga pojedinačnih rešenja sa tehničkog i ekonomskog aspekta, a u cilju procene budućih investicija i pronalaženja dugoročnog rešenja vodosnabdevanja oblasti koje su od ekonomskog značaja za razvoj opštine.
Poseban akcenat u Studiji, pored razvoja postojećeg sistema snabdevanje vodom, stavljen je na rešavanje problema vodosnabdevanja u oblastima koje su naznačene kao područja od posebnog značaja i interesa, a koja se mogu podeliti na tri prostorno-funkcionalne celine:
• Priobalno područje Bara (postojeći vodovodni sistem proširen za K.O. Kunje, Dobre Vode i Pečurice)
• Priobalno područje Skadarskog jezera – područje okarakterisano kao perspektivno u pogledu turističkog potencijala
• Ruralno područje
Tokom procesa izrade studije obrađivači su se temeljno upoznali sa problematikom predmetnog područja, kao i aspektima budućeg razvoja opštine Bar koji treba da bude ispraćen i adekvatnim razvojem vodovodne infrastrukture, mogućnostima, ograničenjima, kao i nedostacima postojećeg sistema vodosnabdevanja, postojećih i potencijalnih izvorišta vode, ali i prostornog i visinskog rasporeda naselja koja bi se mogla objediniti jedinstvenim podsistemima. Kao rezultat proizašli su predlozi tehničkih rešenja kao smernice za dalje faze projektovanja.
Centralno područje opštine Bar – područje pokriveno postojećim sistemom vodosnabdevanja
Ključni identifikovani nedostaci u sistemu: dotrajalost mreže, fizički gubici na mreži, smanjen kapaciteta rezervoarskog prostora, nepovoljna prostorna raspodela rezervoara u sistemu.
Tokom izrade Studije, prikupljanjem podataka, obilaskom terena, komunikacijom sa tehničkim timom ViK Bar došlo se do zaključaka, koji su dati u vidu predloga proširenja i rekonstrukcije postojeće vodovodne mreže centralnog područja opštine Bar: iskorišćavanje potencijala postojećih rezervoara, izgradnja novih rezervoara: Kurilo 1 i Kurilo 2, povezivanje rezervoara Kurilo 1 i Zaljevo 1; izgradnja tranzitnog cevovoda rezervoara Stari Bar-Kurilo-Marovići-Sustaš; izgradnja novog cevovoda koji bi povezao kaptažu Kajnak i rezervoar Kurilo 1, kao zamena postojećeg dotrajalog cevovoda; izgradnja distributivne mreže u naselju Zaljevo – Mirovica; Izgradnja rezervoara Tunel 2; izgradnja rezervoara Tunel 3; Korišćenje postojećeg odvojka Zaljevo za punjenje rezervoara Zaljevo 1 i Zaljevo 2.
Predlogom izgradnje dodatnih rezervoara, rešilo bi se pitanje nedostatka vode, odnosno omogućilo bi se časovno izravnavanje potrošnje, čime bi prestala potreba da se pumpanjem iz izvorišta obezbeđuje maksimalna satna potrošnja, a omogućilo bi se i ukidanje pojedinih hidroforskih stanica (ostale bi samo one za manje grupe objekata na višim kotama). Izgradnjom novih rezervoara omogućila bi se povoljnija podela vodovodnog sistema na visinske zone, a time i smanjenje pritiska u distributivnoj mreži, što će uticati na smanjenje gubitaka u sistemu.
Studijom je razmotrena mogućnost snabdevanja vodom sa izvorišta Podgorska vrela, koja se trenutno ne koriste za snabdevanje Bara i dat predlog tehničkog rešenja koji je obuhvatio predloge trase, prečnika i objekata koji bi u budućnosti distribuirali vodu do centralnog jezgra Bara.
Priobalno područje Bara – KO Dobre Vode, Pečurice, Kunje
Ključni identifikovani nedostak: ne postoji sistem vodosnabdevanja.
Priobalno područje Bara – KO Dobre Vode, Pečurice, Kunje u pogledu vodosnabdevanja karakteriše nepostojanje prirodnih izvorišta vode, a sa druge strane područje ima izuzetne potencijale za razvoj turizma.
Analiza bilansa vode za predmetno područje je pokazala da predviđena količina vode koja može da se plasira iz Regionalnog sistema na postojećim priključcima Dubrave i Utjeha, kao i planiranim Pečurice i Belvedere ka pripadajućim rezervoarima podmiruje potrebe za vodom u letnjem režimu potrošnje.
Predlog rešenja problema vodosnabdevanja ovog područja zasniva se na sledećim aktivnostima: aktiviranje postojećih priključaka na južni krak Regionalnog sistema, Dubrave i Utjeha; izgradnja novih priključka Pečurice i Belvedere; rezervoara za visinsku zonu Dobre Vode, Bušat i Belvedere, rezervoara za višu zonu naselja Pečurice; glavnih dovodnih cevovoda od svakog priključka na Regionalni sistem do pripadajućeg rezervoara i visinske zone; distributivne mreže u naselju; dalji razvoj sistema ka višim zonama, izgradnjom pumpnih stanica i rezervoara za više zone.
Priobalno područje Skadarskog jezera
Kao zona od posebnog interesa za razvoj turističke privrede prepoznata je oblast u priobalnom delu Skadarskog jezera, od Virpazara do Ostrosa i sela Ckla. Na ovom prostoru se nalazi više naselja koja nemaju trajno i kvalitetno rešeno vodosnabdevanje.
Vodosnabdevanje obalnog dela skadarskog jezera je veoma zahtevno iz razloga postojanja velikih razlika u nadmorskim visinama, prateći regionalni put R15. Takođe je otežavajuća okolnost i velika razuđenost naselja (veliko rastojanje između malog broja kuća). Sela se protežu od samog jezera do nadmorskih visina od 5 do 600 mnm.
Kao izuzetak, u Virpazaru postoji vodosnabdevanje iz Virpazarskog sistema – bunarskog sistema u Orahovom Polju, dok u naseljima Komarno i Bobovište funkcionišu seoski vodovodi.
Za predmetno područje urađena je analiza bilansa voda, dobijena na osnovu procene broja stanovnika i turista (u skladu sa važećom planskom dokumentacijom), usvojenih normi potrošnje, koeficijenata neravnomernosti, procene gubitaka.
Studija je obradila dva moguća koncepta snabdevanja vodom:
• Formiranje centralizovanog jezerskog vodovodnog sistema u koridoru puta R-15 od Virpazara do naselja Ckla;
• Individualno snabdevanje vodom pojedinačnih ili manjih grupa naselja, zahvatanjem vode iz jezera i njenim lokalnim prečišćavanjem za svako naselje.
Područje karakteriše nepostojanje prirodnih izvorišta pitke vode, te su mogući pravci snabdevanja vodom izvorište Podgorska vrela (već u upotrebi za sistem Budve i Cetinja), Raduško oko – potencijalno izvorište koje treba ispitati, krak Regionalnog sistema Crnogorskog primorja, i sa druge strane neispitani izvori u priobalju Skadarskog jezera, zahvatanje i prečišćavanje jezerske vode.
Kao predlog rešenja snabdevanja vodom ovog područja, nakon urađene tehno-ekonomske analize, koncipiran je na plasmanu vode iz Regionalnog sistema (maksimalnih dnevnih potreba, dok bi se časovne neravnomernosti podmirivale pripadajućim rezervoarima za svaku oblast): priključak na regionalni sistem; izgradnja magistralnog cevovoda od Južnog kraka regionalnog cevovoda do naselja Ckla i Arbnež; izgradnja rezervoara Šestani i Gornja Briska na magistralnom cevovodu; izgradnja pumpnih stanica na magistralnom cevovodu: skadarsko jezero, Seoce i Livari; izgradnja glavnih dovodnih cevovoda od magistralnog cevovoda do naselja; izgradnja objekata vodosnabdevanja i distributivne mreže u svakom naselju.
Ruralna naselja
Predlogom rešenja ove studije obuhvaćena su naselja skadarskog područja koja u postojećem stanju nemaju rešeno pitanje snabdevanja vodom, ali i unapređenje snabdevanja naselja koja imaju lokalne vodovode, njihovim priključenjem na centralizovani sistem (Godinje, Seoce, Krnjice, Karanikići, Dedići, Gurza, Lukići, Dračevica, Đuravci, Donji Murići, Besa, Livari, Gornja Briska, Donja Briska, Tejane, Koštanjica, Martići, Bobovište, Mali Ostros, Veliki Ostros, Arbnež i Ckla).
Razmatranjem mogućnosti snabdevanja vodom područja Skadarskog jezera sa Podgorskih vrela, došlo se do zaključka da se sa Podgorskih vrela mogu snabdevati naselja na potezu Otovčići – Sotonići.
Virpazar ima sopstveni vodovodni sistem. S obzirom da postojeći sistem može da prihvati povećanje potrošnje, koje neminovno prati planirani razvoj turizma u ovom delu opštine Bar, snabdevanja vodom sa Orahovog polja podsistema Virpazar, razmotrena je i mogućnost snabdevanja vodom naselja Limljani, izgradnjom cevovoda dužine oko 7 km.
Predlogom individualnog vodosnabdevanja priobalnog pojasa tehničkom vodom iz Skadarskog jezera direktno ili posredstvom vertikalnih bušotina voda bi se za pojedinačna naselja zahvatala uz samu obalu jezera ili eventualno iz vrulja (izvori ispod površina vode) u samom jezeru i onda bunarskim pumpama pumpala do predloženih rezervoara, a zatim gravitaciono ispuštala u naselja. S obzirom na to da ovo područje karakteriše velika razuđenost i ekstremne varijacije nadmorske visine predložen je i ovaj način vodosnabdevanja naselja područja skadarskog jezera koja bi se u konačnoj fazi izgradnje centralizovanog sistema, mogla priključiti na isti. Do tog momenta oni bi egzistirali kao nezavisni sistemi. Osnova za obradu ovog načina vodosnabdevanja jeste primer vodosnabdevanje naselja Bobovište. Bez obzira što voda nije kvaliteta za piće, meštani su rešili probleme korišćenjem ove tehničke vode.